Naar de inhoud
Menu

Hoofdstuk IV

Internationaal erfrecht en vermogensplanning

Spaanse nalatenschappen, de Europese Erfrechtverordening, testamenten, de legitieme, schenkingen, erfbelasting en regionale verscheidenheid.

IV.1Spaanse nalatenschappen

De erfgenamen verkrijgen de nalatenschap door aanvaarding, die uitdrukkelijk of stilzwijgend kan zijn. Wie een nalatenschap zuiver aanvaardt, is met zijn eigen vermogen aansprakelijk voor de schulden van de erflater, terwijl aanvaarding onder voorrecht van boedelbeschrijving die aansprakelijkheid beperkt. De overgang van Spaans onroerend goed wordt doorgaans vastgelegd in een notariële akte van aanvaarding en verdeling en vervolgens ingeschreven.

IV.2De Europese Erfrechtverordening

De Verordening is van toepassing op de gehele nalatenschap, roerend en onroerend, ongeacht de ligging van de goederen, en voerde de Europese erfrechtverklaring in. Zij heeft geen betrekking op de belasting van nalatenschappen, noch op de vormvereisten voor inschrijving in een openbaar register van onroerende goederen. Denemarken en Ierland nemen niet deel, en het Verenigd Koninkrijk heeft nooit deelgenomen, zodat nalatenschappen met een band met die staten worden behandeld als nalatenschappen waarbij het recht van een derde staat betrokken is.

IV.3Testamenten

De meest gebruikelijke vorm in Spanje is het openbaar notarieel testament (testamento abierto notarial). In Spanje opgestelde testamenten worden opgenomen in het Algemeen Register van Uiterste Wilsbeschikkingen (Registro General de Actos de Última Voluntad), waarvan het certificaat nodig is om een nalatenschap af te wikkelen. De formele geldigheid van een in het buitenland opgesteld testament wordt in de regel beoordeeld volgens het Haags Verdrag van 1961 inzake de vorm van uiterste wilsbeschikkingen, waarbij Spanje partij is.

IV.4De legitieme

Naar gemeen burgerlijk recht hebben de afstammelingen recht op twee derde van de nalatenschap, waarvan één derde de strikte legitieme vormt en één derde als bevoordeling (mejora) onder de afstammelingen kan worden verdeeld; de langstlevende echtgenoot heeft een recht van vruchtgebruik. Verscheidene territoriale burgerlijke rechten kennen aanzienlijk afwijkende stelsels, van de collectieve legitieme in Aragón tot de nagenoeg volledige testeervrijheid in Navarra.

IV.5Schenkingen

Schenkingen van onroerend goed moeten bij authentieke akte gebeuren (artikel 633 van het Burgerlijk Wetboek). Schenkingen kunnen in aanmerking worden genomen bij de berekening van de legitieme en kunnen aan inbreng tussen erfgenamen onderworpen zijn. Sommige territoriale rechten, zoals dat van Mallorca en Menorca, laten overeenkomsten toe waarbij een afstammeling in ruil voor een schenking afstand doet van zijn toekomstige legitieme (definición).

IV.6Internationale vermogensplanning

De planning van een grensoverschrijdende nalatenschap vergt een gecoördineerde analyse van het toepasselijke erfrecht, het huwelijksvermogensstelsel, de fiscale gevolgen in elke betrokken staat en de formaliteiten voor het beheer van de goederen in elk rechtsgebied. Een rechtskeuze in een testament, toegestaan door artikel 22 van de Verordening, kan voorspelbaarheid bieden, maar kan de belastingwetgeving van de betrokken staten niet uitsluiten.

IV.7Erfbelasting

De Spaanse belasting op successies en schenkingen (Ley 29/1987) is een staatsbelasting waarvan de opbrengst aan de autonome gemeenschappen is toegewezen; deze kunnen verminderingen, tarieven en vrijstellingen regelen. Na het arrest van het Hof van Justitie van 3 september 2014 in zaak C-127/12, Commissie/Spanje, laat de staatswetgeving niet-ingezetenen toe de regels van de betrokken autonome gemeenschap toe te passen onder de voorwaarden van haar tweede aanvullende bepaling.

IV.8Regionale verschillen

Catalonië, Aragón, Navarra, Baskenland, Galicië en de Balearen hebben hun eigen erfrechtelijke regels. Andalusië, Valencia, Murcia, Madrid en de Canarische Eilanden passen het gemene burgerlijk recht van het Burgerlijk Wetboek toe, al verschillen hun fiscale regels. De vecindad civil van de erflater, en niet zijn verblijfplaats binnen Spanje, bepaalt welk burgerlijk recht van toepassing is.

IV.9Verdeling van nalatenschappen

De verdeling kan gebeuren door de erflater, door een testamentuitvoerder of door de erflater aangewezen verdeler (contador-partidor), bij overeenkomst tussen alle erfgenamen of, bij gebrek aan overeenstemming, via een gerechtelijke procedure tot verdeling van de nalatenschap. In de praktijk vergt de verdeling van Spaanse goederen in een internationale nalatenschap de afstemming van buitenlandse certificaten, vertalingen en apostilles op de Spaanse notariële en registerpraktijk.

Voornaamste bronnen

  1. Regulation (EU) No 650/2012 on jurisdiction, applicable law, recognition and enforcement of decisions and acceptance and enforcement of authentic instruments in matters of succession and on the creation of a European Certificate of SuccessionEuropean Union (except Denmark and Ireland)
  2. Real Decreto de 24 de julio de 1889 por el que se publica el Código CivilEspaña
  3. Ley 29/1987, de 18 de diciembre, del Impuesto sobre Sucesiones y DonacionesEspaña
  4. Hague Convention of 5 October 1961 on the Conflicts of Laws Relating to the Form of Testamentary DispositionsHCCH
  5. Hague Convention of 5 October 1961 Abolishing the Requirement of Legalisation for Foreign Public DocumentsHCCH
  6. Codi civil de Catalunya (Llibres primer a sisè)Catalunya
  7. Decreto Legislativo 1/2011, de 22 de marzo, del Gobierno de Aragón, por el que se aprueba el Código del Derecho Foral de AragónAragón
  8. Ley 1/1973, de 1 de marzo, por la que se aprueba la Compilación del Derecho Civil Foral de Navarra (Fuero Nuevo)Navarra
  9. Ley 5/2015, de 25 de junio, de Derecho Civil VascoPaís Vasco
  10. Ley 2/2006, de 14 de junio, de derecho civil de GaliciaGalicia
  11. Decreto Legislativo 79/1990, de 6 de septiembre, por el que se aprueba el texto refundido de la Compilación del Derecho Civil de las Islas BalearesIlles Balears

Betrokken doelgroepen