Hoofdstuk III
Kust- en milieurecht
De Ley de Costas, het maritiem-terrestrisch openbaar domein, beschermingszones, natuurgebieden, waterrecht en klimaatwetgeving.
Artikel 132.2 van de Spaanse Grondwet verklaart de maritiem-terrestrische zone, de stranden, de territoriale zee en de natuurlijke rijkdommen van de economische zone en het continentaal plat tot openbaar domein van de Staat. De Ley de Costas van 1988, ingrijpend gewijzigd bij Ley 2/2013, werkt dit beginsel uit en legt beperkingen op aan de aangrenzende private gronden.
Het Spaanse milieurecht combineert Europese richtlijnen, basiswetgeving van de Staat en aanvullende regionale bescherming. Kust- en milieuvraagstukken vergen daarom vaak de gelijktijdige analyse van meerdere regelgevingsniveaus.
III.1De Ley de Costas
De Kustwet (Ley 22/1988) omschrijft het openbaar domein, de beperkingen die op de aangrenzende gronden rusten en het stelsel van toegelaten gebruik. Ley 2/2013 bracht belangrijke hervormingen, waaronder aanpassingen van de afbakeningscriteria en de verlenging van bestaande concessies; het Algemeen Kustreglement van 2014 werkt de wet verder uit.
III.2Maritiem-terrestrisch openbaar domein
Het openbaar domein is onvervreemdbaar, onverjaarbaar en niet vatbaar voor beslag. De grenzen ervan worden vastgesteld via een administratieve afbakeningsprocedure (deslinde), die ertoe kan leiden dat gronden die voorheen als privé-eigendom waren ingeschreven, in het openbaar domein worden opgenomen. Houders van rechten die door eerdere afbakeningen werden getroffen, hebben in veel gevallen concessies verkregen op grond van de overgangsbepalingen.
III.3Beschermingszones
De Kustwet stelt een beschermingserfdienstbaarheid in over 100 meter landinwaarts vanaf de binnengrens van de oever, teruggebracht tot 20 meter voor gronden die bij de inwerkingtreding van de wet stedelijk waren, een erfdienstbaarheid van openbare doorgang van 6 meter en een toegangserfdienstbaarheid. Ook voor een invloedszone van ten minste 500 meter gelden stedenbouwkundige voorwaarden. Nieuw woongebruik is binnen de beschermingszone in de regel verboden.
III.4Concessies en vergunningen
Voor de ingebruikneming van het openbaar domein is een vergunning of een concessie vereist. Concessies worden verleend voor een duur van ten hoogste 75 jaar volgens de wet zoals gewijzigd in 2013. De overdracht van gebouwen waarop concessies betrekking hebben, is aan specifieke regels en kennisgevingen onderworpen.
III.5Milieurecht
Projecten en plannen die aanzienlijke gevolgen voor het milieu kunnen hebben, zijn onderworpen aan een milieubeoordeling krachtens Ley 21/2013, die de Europese richtlijnen inzake strategische milieubeoordeling en projectbeoordeling omzet. De autonome gemeenschappen kunnen aanvullende beschermingsnormen vaststellen en zijn in de regel de bevoegde milieuoverheid voor projecten op hun grondgebied.
III.6Beschermde natuurgebieden
Ley 42/2007 inzake natuurlijk erfgoed en biodiversiteit regelt de beschermde natuurgebieden en integreert het Natura 2000-netwerk dat op grond van de Habitatrichtlijn en de Vogelrichtlijn is opgericht. De aanwijzing en het beheer van beschermde gebieden behoren grotendeels tot de regionale bevoegdheid, terwijl voor nationale parken een afzonderlijk kader van de Staat geldt.
III.7Ontwikkeling langs de kust
Ontwikkeling nabij de kust is onderworpen aan de kustbeperkingen, aan de regionale ruimtelijke plannen en, in verscheidene gemeenschappen, aan specifieke kustplannen. Wanneer kustrechtelijke en stedenbouwkundige voorschriften samenvallen, heeft in de regel de strengste bepaling voorrang, en voor bestaande gebouwen in de beschermingszone kunnen beperkingen op werken gelden.
III.8Waterrecht
Krachtens de gecoördineerde Waterwet (Real Decreto Legislativo 1/2001) maken oppervlaktewater en hernieuwbaar grondwater deel uit van het openbaar hydraulisch domein. Voor het gebruik ervan is een concessie of vergunning van de stroomgebiedsautoriteit vereist, en de inschrijving van private waterrechten die voortvloeien uit eerdere wetgeving volgt overgangsregels. Waterschaarste is een structureel vraagstuk in verscheidene mediterrane stroomgebieden.
III.9Klimaat- en duurzaamheidsregelgeving
Ley 7/2021 inzake klimaatverandering en energietransitie stelt emissie- en energiedoelstellingen vast en bevat specifieke bepalingen over de aanpassing van de kust aan de klimaatverandering, waaronder de herziening van kustconcessies in het licht van de zeespiegelstijging. Ook de energieprestatie-eisen voor gebouwen en de regels inzake hernieuwbare energie vloeien voort uit het Unierecht.
Voornaamste bronnen
- Constitución Española, de 27 de diciembre de 1978España
- Ley 22/1988, de 28 de julio, de CostasEspaña
- Ley 2/2013, de 29 de mayo, de protección y uso sostenible del litoral y de modificación de la Ley 22/1988, de 28 de julio, de CostasEspaña
- Real Decreto 876/2014, de 10 de octubre, por el que se aprueba el Reglamento General de CostasEspaña
- Ley 21/2013, de 9 de diciembre, de evaluación ambientalEspaña
- Ley 42/2007, de 13 de diciembre, del Patrimonio Natural y de la BiodiversidadEspaña
- Real Decreto Legislativo 1/2001, de 20 de julio, por el que se aprueba el texto refundido de la Ley de AguasEspaña
- Ley 7/2021, de 20 de mayo, de cambio climático y transición energéticaEspaña
- Council Directive 92/43/EEC on the conservation of natural habitats and of wild fauna and floraEuropean Union