Hoofdstuk V
Familie- en huwelijksvermogensrecht
Internationale huwelijken, huwelijksvermogensstelsels, echtscheiding, ouderlijke verantwoordelijkheid, onderhoudsverplichtingen en erkenning.
Grensoverschrijdende familierelaties met een band met Spanje worden beheerst door een gelaagd geheel van Europese verordeningen, Haagse verdragen en Spaanse regels van internationaal privaatrecht. Elk vraagstuk — echtscheiding, vermogen, kinderen, onderhoud — heeft zijn eigen instrument en zijn eigen aanknopingspunten.
Zoals in het erfrecht speelt de interne burgerrechtelijke verscheidenheid van Spanje een rol: het wettelijk huwelijksvermogensstelsel verschilt tussen het gemene burgerlijk recht en verscheidene territoriale burgerlijke rechten.
V.1Internationale huwelijken
In het buitenland voltrokken huwelijken kunnen in het Spaanse Registro Civil worden ingeschreven wanneer een van de echtgenoten Spanjaard is. De geldigheid van een buitenlands huwelijk wordt beoordeeld volgens de regels van internationaal privaatrecht. Het huwelijk tussen personen van hetzelfde geslacht is in Spanje erkend sinds Ley 13/2005.
V.2Huwelijksvermogensstelsels
Verordening (EU) 2016/1103 is in Spanje van toepassing op echtgenoten die op of na 29 januari 2019 zijn gehuwd of het toepasselijk recht hebben gekozen. Bij gebrek aan rechtskeuze bepaalt in de regel de eerste gemeenschappelijke gewone verblijfplaats na de huwelijkssluiting het toepasselijk recht. Naar gemeen burgerlijk recht is het wettelijk stelsel de gemeenschap van aanwinsten (sociedad de gananciales), terwijl Catalonië en de Balearen standaard scheiding van goederen toepassen.
V.3Echtscheiding
De bevoegdheid inzake echtscheiding wordt bepaald door Verordening (EU) 2019/1111 (Brussel IIter). Het toepasselijk recht wordt aangewezen door de Rome III-Verordening, waaraan Spanje deelneemt. Sinds Ley 15/2015 inzake de vrijwillige rechtspraak kunnen echtgenoten zonder gemeenschappelijke niet-ontvoogde minderjarige kinderen, en zonder meerderjarige kinderen voor wie ondersteuningsmaatregelen ten laste van de ouders zijn vastgesteld, met onderlinge toestemming voor een notaris scheiden.
V.4Ouderlijke verantwoordelijkheid
Inzake ouderlijke verantwoordelijkheid zijn krachtens Brussel IIter in de regel de gerechten van de gewone verblijfplaats van het kind bevoegd, terwijl het toepasselijk recht doorgaans wordt bepaald door het Haags Kinderbeschermingsverdrag van 1996. Internationale kinderontvoering wordt beheerst door het Haags Verdrag van 1980, binnen de Unie aangevuld door Brussel IIter.
V.5Onderhoudsverplichtingen
De Alimentatieverordening (nr. 4/2009) regelt de bevoegdheid en de erkenning van beslissingen inzake onderhoudsverplichtingen binnen de Unie en verwijst voor het toepasselijk recht naar het Haags Protocol van 2007, dat in de regel het recht van de gewone verblijfplaats van de onderhoudsgerechtigde aanwijst. Beslissingen uit lidstaten die door het Protocol gebonden zijn, zijn uitvoerbaar zonder exequatur.
V.6Grensoverschrijdende gezinnen
Gezinnen waarvan de leden in verschillende staten verblijven, worden geconfronteerd met elkaar overlappende vragen over verblijfplaats, nationaliteit, vermogen en erfopvolging. De kwalificatie van een vraag — als huwelijksvermogensrechtelijk, erfrechtelijk of contractueel — bepaalt welk instrument van toepassing is en vormt daarom een beslissende analytische stap.
V.7Erkenning van buitenlandse beslissingen
Beslissingen uit lidstaten van de Unie worden erkend volgens de toepasselijke Europese verordeningen, in de meeste gevallen zonder bijzondere procedure. Beslissingen uit derde staten worden in Spanje erkend op grond van internationale verdragen of, bij gebreke daarvan, op grond van Ley 29/2015 inzake internationale rechtshulp in burgerlijke zaken, via de exequaturprocedure.
Voornaamste bronnen
- Council Regulation (EU) 2016/1103 implementing enhanced cooperation in the area of jurisdiction, applicable law and the recognition and enforcement of decisions in matters of matrimonial property regimesEuropean Union (participating Member States)
- Council Regulation (EU) 2016/1104 implementing enhanced cooperation in the area of jurisdiction, applicable law and the recognition and enforcement of decisions in matters of the property consequences of registered partnershipsEuropean Union (participating Member States)
- Council Regulation (EU) 2019/1111 on jurisdiction, the recognition and enforcement of decisions in matrimonial matters and the matters of parental responsibility, and on international child abduction (recast)European Union (except Denmark)
- Council Regulation (EU) No 1259/2010 implementing enhanced cooperation in the area of the law applicable to divorce and legal separationEuropean Union (participating Member States)
- Council Regulation (EC) No 4/2009 on jurisdiction, applicable law, recognition and enforcement of decisions and cooperation in matters relating to maintenance obligationsEuropean Union
- Hague Protocol of 23 November 2007 on the Law Applicable to Maintenance ObligationsHCCH
- Hague Convention of 19 October 1996 on Jurisdiction, Applicable Law, Recognition, Enforcement and Co-operation in respect of Parental Responsibility and Measures for the Protection of ChildrenHCCH
- Hague Convention of 25 October 1980 on the Civil Aspects of International Child AbductionHCCH
- Ley 29/2015, de 30 de julio, de cooperación jurídica internacional en materia civilEspaña
- Real Decreto de 24 de julio de 1889 por el que se publica el Código CivilEspaña